Usytuowana około 3,5 km na północ od Jawora, oczyszczalnia ścieków w Małuszowie jest kluczowym elementem infrastruktury. Służy do skutecznego i bezpiecznego oczyszczania ścieków komunalnych pochodzących głównie z miasta Jawor oraz gmin Paszowice, Męcinka i Mściwojów. Obiekt obsługuje całą tzw. aglomerację jaworską, gwarantując, że oczyszczona woda trafia do środowiska w sposób zgodny z rygorystycznymi normami ochrony przyrody i zdrowia mieszkańców.

Jak działa oczyszczalnia?

1. Zapewnienie czystej wody dla mieszkańców i środowiska:

   Oczyszczalnia ma za zadanie przyjąć zanieczyszczone ścieki, usunąć lub rozłożyć w nich szkodliwe substancje, a następnie wypuścić możliwie czystą wodę do środowiska (tzw. odbiornika). Dzięki temu chroni się lokalne wody gruntowe, rzeki i przyrodę przed zanieczyszczeniem.

2. Obsługa dużej liczby użytkowników:

   W aglomeracji jaworskiej mieszka ponad 30 tysięcy osób, do tego dochodzą przedsiębiorstwa i instytucje. Modernizacja pozwala na przyjmowanie i efektywne oczyszczanie większej ilości ścieków niż dotychczas.

3. Lepsza technologia i wyższa efektywność:

   Dzięki modernizacji i rozbudowie zastosowano nowocześniejsze rozwiązania technologiczne. Przykładem jest zaawansowany system osadu czynnego, który pozwala na skuteczniejsze usuwanie związków azotu i fosforu, przyczyniając się do ochrony środowiska wodnego.

Główne etapy oczyszczania

1. Oczyszczanie mechaniczne

• Sitopiaskownik: Usuwa największe ciała stałe (np. skrawki, śmieci, piasek).
• Osadnik wstępny: Tutaj część ciężkich zawiesin opada na dno, a sklarowane ścieki są kierowane do kolejnego etapu.

2. Oczyszczanie biologiczne

• Reaktory z bakteriami osadu czynnego: W zamkniętych komorach ścieki miesza się z kulturami mikroorganizmów, które rozkładają i neutralizują niebezpieczne substancje organiczne, a także usuwają azot i fosfor.
• Napowietrzanie: Odpowiednio dozowany tlen wspomaga rozwój pożytecznych mikroorganizmów i przyspiesza rozkład zanieczyszczeń.
• Osadnik wtórny: Oddziela się tu osad (mikroorganizmy) od oczyszczonych ścieków. Część osadu trafia z powrotem do reaktorów, by ponownie „pracować” przy oczyszczaniu, natomiast nadmiar osadu odprowadza się do dalszego zagospodarowania.

3. Gospodarka osadowa

• Zagęszczanie i fermentacja: Osad poddawany jest procesom, które zmniejszają jego objętość i pozwalają na pozyskanie biogazu.
• Biogaz: Powstający w procesie fermentacji metan wykorzystywany jest do ogrzewania instalacji oczyszczalni, co obniża koszty jej eksploatacji i jest bardziej przyjazne dla środowiska.
• Odwadnianie i higienizacja: Na końcu osad jest odwadniany i odkażany, aby można go było bezpiecznie magazynować lub przekazać do dalszego zagospodarowania (np. do wykorzystania w rolnictwie, jeśli spełnia określone wymogi).

Co dzieje się z oczyszczonymi ściekami?

Po przejściu przez wszystkie etapy technologiczne ścieki są wielokrotnie czystsze, pozbawione groźnych bakterii i nadmiaru substancji takich jak azot czy fosfor. Taka woda trafia następnie do specjalnie przygotowanego rowu melioracyjnego R-A, skąd przenika bezpiecznie do gruntu. Dodatkowe stopnie kaskadowe przy wylocie powodują dodatkowe napowietrzenie wody, co sprzyja lepszemu rozkładowi ewentualnych pozostałych związków.

Infrastruktura i Modernizacja

Aby sprostać rosnącym wymaganiom i zwiększyć przepustowość, oczyszczalnia w Małuszowie została poddana kompleksowej modernizacji. Wartość inwestycji wynosi 68,7 mln zł, z czego 47,3 mln zł pochodzi ze środków zewnętrznych, a 21,3 mln zł z budżetu gminy. Modernizacja obejmuje m.in.:

• Nową komorę rozprężną: Wyposażoną w przelew, rurociąg oraz przepompownię nadmiarową, co usprawnia regulację przepływów.
• Stanowisko prefabrykowanego sitopiaskownika z obejściem: Służące do odbioru ścieków z bocznych przewodów tłocznych.
• Systemy biofiltracji powietrza: Zabudowane instalacje ograniczające emisję zanieczyszczeń do atmosfery.
• Prefabrykowaną pompownię lokalną: Odbierającą ścieki socjalne z obiektu i tłoczącą je do sitopiaskownika.
• Remont osadników i budowę pompowni nadmiarowej: Umożliwiających podanie ścieków do adaptowanego odbiornika biologiczno-filtracyjnego.
• Modernizację reaktorów biologicznych: Dla jeszcze skuteczniejszego usuwania związków azotu i fosforu.
• Strefę osadników: Podniesienie komory Biogradex, budowę komory rozdziału na osadniki wtórne, modernizację istniejącego osadnika oraz budowę nowego osadnika wtórnego z kompletnym wyposażeniem.
• Modernizację układu magazynowania i dozowania koagulantu: Usprawniającą proces chemicznego usuwania fosforu.
• Zabudowę układu wody technologicznej: Do transportu oczyszczonych ścieków.
• Budowę zagęszczacza grawitacyjnego osadu wstępnego wraz z obejściem oraz renowację pompowni osadu wstępnego zagęszczonego.
• Wykonanie nowych połączeń technologicznych: oraz dostosowanie układu komunikacyjnego oczyszczalni wraz z modernizacją istniejących dróg.

Lokalizacja i otoczenie oczyszczalni

• Oczyszczalnia położona jest z dala od zabudowań mieszkalnych, co minimalizuje uciążliwości zapachowe i hałas.
• W pobliżu nie ma obszarów cennych przyrodniczo ani zabytków, które mogłyby być zagrożone działaniem oczyszczalni.
• Dzięki nowoczesnej technologii i regularnej kontroli jakości ścieków, oczyszczalnia pracuje w sposób bezpieczny dla ludzi i przyrody.

Korzyści dla mieszkańców i środowiska

1. Poprawa stanu sanitarnego: Zmniejszone ryzyko przedostawania się zanieczyszczeń do rzek, gleby i wód gruntowych.
2. Ochrona wód: Nowoczesne metody oczyszczania przekładają się na lepszy stan wód w okolicy.
3. Wykorzystanie biogazu: Osad ściekowy poddawany fermentacji pozwala wytworzyć część energii potrzebnej do pracy oczyszczalni, zmniejszając koszty i emisję CO₂.
4. Bezpieczne zagospodarowanie osadów: Po odpowiednim przygotowaniu (odwodnieniu i higienizacji) mogą być one przekazywane do dalszego wykorzystania, np. w rolnictwie, co dodatkowo ogranicza marnotrawstwo zasobów i przyczynia się do gospodarki obiegu zamkniętego.

Oczyszczalnia ścieków w Małuszowie jest kluczowym elementem infrastruktury komunalnej dla aglomeracji jaworskiej. Dzięki przeprowadzonej rozbudowie może przyjmować większą ilość ścieków, skuteczniej je oczyszczać i w jeszcze wyższym stopniu dbać o stan środowiska naturalnego. Proces oczyszczania opiera się na zaawansowanej technologii biologicznej (osad czynny) oraz skutecznej gospodarce osadowej, co zapewnia zarówno bezpieczeństwo sanitarne, jak i ochronę przyrody. Wykorzystanie powstającego biogazu poprawia efektywność energetyczną zakładu, a regularne kontrole jakości gwarantują, że wypuszczana woda spełnia rygorystyczne normy środowiskowe.